Vermijd zoveel mogelijk afval!

Lees ook 'Het afvalhoekje'

Verpakkingen zijn een noodzakelijk kwaad. Ze vergemakkelijken het transport en verzekeren de hygiëne en de houdbaarheid van het product. We stellen vast dat vele producten meermaals verpakt zijn, hoewel dat overbodig is. Verpakkingen zijn afval, met uitzondering van statiegeldverpakkingen.
In het beste geval kunnen verpakkingen gerecycleerd worden, op voorwaarde dat je ze sorteert. Dat is het geval met karton, glas, metaal, drankkartons en bepaalde plasticsoorten. Toch komen vele verpakkingen nog bij het restafval terecht.
Koop producten met een milieuvriendelijke verpakking, zoals composteerbare zakjes en folie. Die zijn gemaakt van zetmeel en vormen een milieuvriendelijk alternatief voor plasticzakken en -folie. Zetmeelfolies en –zakjes dragen een logo. Folies met het Bio-degradable-logo mogen op de composthoop of in het compostvat. Het OK-compost-logo betekent dat industriële composteermachines de folie aankunnen. Toch mag je ze (nog) niet bij het GFT-afval werpen.

Minder verpakking

Je kan heel wat afval voorkomen door er eenvoudigweg geen te kopen! Koop grote hoeveelheden met weinig verpakking: liever megapotten chocopasta dan dertig kleine bokalen. Niet elke suikerwafel moet individueel verpakt te zijn. Weiger producten te kopen die oververpakt zijn.

De proef op de som!

De scouts van het zevende Sint-Aleydis uit Deurne namen de uitdaging aan en maakten de vergelijking tijdens hun kampweekends in het najaar van 2003. Zij stippelden een bewuste aankoopstrategie uit om zo weinig mogelijk verpakkingsafval aan te kopen. De resultaten daarvan vergeleken ze met andere, onbezonnen aankopen. De ‘afvalarme koopgroep’ van dienst waren de jonggivers (11 tot 14 jaar). Zij waren met 30 leden, 5 leiding en 3 foeriers. Alles samen 38 monden. De ‘afvalrijke koopgroep’ waren de welpen en kabouters (8 tot 11 jaar). Zij waren met 22 leden, 4 leiding en 3 foeriers of in totaal 29 hongerigen.

Ze stelden een gezamenlijk menu op. Gewapend met hun boodschappenlijstje trok de leiding van beide groepen naar de winkels. De eerste groep kocht afvalarme producten, de tweede groep kocht afvalrijke spullen. Ze gingen heel methodisch te werk. Producten en verpakking kritisch bekijken, kwaliteit vergelijken, uitgebreid staan rekenen in de winkel: het was merkwaardig om ze bezig te zien. Zoiets is niet evident, vooral niet op een paar dagen voor je weekend, wanneer je nog honderd andere zaken aan het hoofd hebt! Maar ze zetten door. Achteraf berekenden ze zelfs de kostprijs per persoon om beide manieren van aankopen te kunnen vergelijken. In de onderstaande tabel vind je de resultaten van hun onderzoekje.

Hoeveel afval bleef telkens over? De harde cijfers zwart op wit:

Een verschil dus van 0,950 kilogram afval, of 25 gram per persoon.

Deze bescheiden test heeft niet de ambities van een uitgebreide wetenschappelijke studie. Maar de resultaten tonen wel de voordelen van afvalarm kopen aan:

• de kostprijs per persoon was lager bij de afvalarme aankopen;
• er was 25 gram minder verpakkingsafval per persoon;
• de kwaliteit van het eten was tóp: In het afvalarme kamp genoot men van lekkere bioyoghurt met vers fruit en heerlijke chocolademelk, bereid met melk uit glazen flessen. Het menu in het afvalrijke kamp was in principe hetzelfde, maar de ingrediënten waren anders.

De vergelijkende test heeft betrekking op slechts één kampweekend en op een beperkte deelnemersgroep. Bedenk dan eens wat de resultaten zouden zijn voor een tiendaags kamp met honderd deelnemers. Of stel je voor dat je àlle kampperiodes en kampgangers van één zomer in rekening brengt!

Geen verpakking

Voor je kampaankopen kan je onverpakte producten kiezen, zoals groenten en fruit. Koop liever 36 appels in bulk dan zes keer zes appels in piepschuim schaaltjes met plasticfolie. Wanneer je in een supermarkt slechts één paprika of één witte kool koopt, weeg ze dan en kleef het prijsetiket rechtstreeks op de groente, zonder ze eerst in een zakje te stoppen.
Ga winkelen met stevige draagtassen, rugzakken of dozen. Dan is het niet nodig dat je alle koopwaar in plastic zakjes stopt. Nog een paar tips:

• Vlees: Neem propere vershouddozen of een plastieken box mee naar de slager. Dan hoeft het vlees niet in verpakkingspapier met plasticfolie.
• Brood: Neem de lege broodzakken van gisteren mee naar de bakker. Meestal rekent hij dan geen verpakkingskosten aan. Voor het snijden en verpakken van je brood betaal je immers extra.
• Melk: Laat een grote ketel vullen met volle melk, rechtstreeks bij de veeboer. Veel lekkerder en romiger dan melk uit brikverpakking! Deze verse melk moet je wel koken vóór gebruik.

Retourverpakking

Verpakkingen met statiegeld of retourverpakkingen zijn milieuvriendelijker dan recycleerbare verpakkingen, om de simpele reden dat ze herbruikbaar zijn. Vlaanderen beschikt over een dicht wegen- en spoorwegennet en er zijn talrijke brouwerijen, melkerijen en frisdrankproductiecentra. Bijgevolg hoeven de retourverpakkingen bijgevolg geen gigantische afstanden af te leggen

Koop liever drank in retourverpakking dan brik, blik of petflessen. Met drankblikjes riskeer je dat er een stiekeme wesp insluipt, op zoek naar zoetigheid. Het gevaar is niet denkbeeldig dat het beestje per ongeluk in je keel belandt, met een lelijke wespensteek als gevolg.

Water, melk, frisdrank, bier en wijn vind je in vele winkels in retourverpakking. Sommige handelaars bieden ook onderhoudsproducten en wasmiddelen aan in herbruikbare verpakking. De meeste retourverpakkingen zijn in glas, sommige in plastic. Deze laatste breken niet zo snel en zijn lichter om dragen.

Statiegeldverpakkingen herken je aan hun logo, dat aangeeft dat je de lege fles of bokaal naar de winkel mag terugbrengen. Je krijgt dan het statiegeld terug dat je betaalde bij de aankoop. De fles of bokaal wordt later gereinigd en opnieuw gevuld. Als je afval wilt voorkomen, is dit de beste oplossing voor drankverpakkingen.

Weg met wegwerp

Daarmee bedoelen we NIET: "Werp wegwerpproducten weg na aankoop en gebruik."
Maar WEL: "Koop ze gewoonweg niet!" In onze consumptiemaatschappij komen er steeds meer wegwerpproducten op de markt, van bekers en balpennen tot camera's.

Wegwerpbekers, -kopjes, -borden en -bestek
Heb jij je al eens laten verleiden om goedkope plastic borden, bestek en bekertjes te kopen? Misschien had je je voorgenomen om de spullen na gebruik af te wassen en opnieuw te gebruiken, maar dat valt niet mee. Door hun ondermaatse kwaliteit zijn ze slechts geschikt voor eenmalig gebruik. Dit is dus hét schoolvoorbeeld van een milieubelastende aankoop. Je eindigt met een berg restafval. Ook het productieproces vormt een aanslag op het milieu. Wegwerpproducten hebben hun naam dus niet gestolen: het zijn 'verwerpelijke' ondingen!

Voor elk wegwerpproduct bestaat een milieuvriendelijker alternatief. Als er op je kampplaats geen borden, koppen, glazen en bestek aanwezig zijn, vraag je elke deelnemer om zijn of haar eetuitrusting mee te brengen. Een metalen mok of plastic beker kan beter tegen een ferme stoot dan een glas. En als je de soep giet in een gamel in plaats van een porseleinen bord, krijg je meteen dat unieke 'kampgevoel'.

Tweedehands eetgerief
Wil je investeren in eetgerief voor je hele groep? Overweeg dan om tweedehandsspullen te kopen. In kringloopwinkels vind je glazen, koppen en borden in alle formaten. Tegen een zacht prijsje kan je er stapels van aankopen. Adressen vind je via www.kringloop.net of www.dekringwinkel.be.

Je kan ook een oproep lanceren bij de ouders van je leden om oude glazen, bekers en borden een nieuw leven te geven in je jeugdgroep. Zo red je ze van de afvalberg.

Herbruikbare borden en bekers
Ben je op zoek naar onbreekbare borden en bekers van hetzelfde model, zodat ze perfect in elkaar passen? Kies dan voor herbruikbare borden en bekers uit ‘onbreekbaar en duurzaam’ kunststof. Ze bestaan in policarbonaat (glashelder en hard) en in polipropyleen (melkwit en soepeler). Hun voordelen zijn talrijk:
• je vindt ze in vele maten, vormen en kleuren;
• ze zijn stevig en onbreekbaar;
• je eten en je drankjes smaken beter dan in wegwerpspul;
• je kan ze talloze malen gebruiken;
• ze zijn handiger te transporteren dan glazen en porseleinen borden;
• ze zijn licht, zodat je ze probleemloos kan meenemen op tocht of voor een vieruurtje ergens te velde;
• in de bekers kan je hete pudding gieten (dat moet je niet proberen met een glas);
• de bekers zijn handig bij spelletjes en knutselactiviteiten, want je kan er water, verf, kralen en knikkers in bewaren.

Als je herbruikbaar kunststof eetgerei aankoopt voor heel de groep, betekent dat een zware investering. Maar het loont, zeker als je zorgvuldig omspringt met de borden en bekers. De investering is op korte termijn terugverdiend indien je anders wegwerpspullen zou gebruiken. En je hebt minder afval.
Tip: Als je slechts één keer een grote hoeveelheid herbruikbare bekers nodig hebt, bijvoorbeeld voor een bezoekdag, dan kan je die lenen.

Als je de kunststof bekers en borden niet gebruikt tot volgend kamp, dan moet je ze heel grondig afwassen. Ook wanneer je bekers leent, geef je ze proper terug.