Op tocht gaan met een groep vergt vaak heel wat voorbereiding om alles in goede (en veilige) banen te leiden. Denk hieraan voor je op stap gaat.

Voetgangers (in groep)

Probeer zoveel mogelijk te vermijden dat je met je groep je op de rijbaan moet begeven. Kies dus bewust voor het voetpad, of gebruik de berm als er geen is. Het voetpad is immers voorbehouden voor voetgangers. Een alternatief is het gebruik van een fietspad of een parkeerstrook. Hou er dan wel rekening mee dat je voorrang moet geven aan fiets of auto.

Is het onmogelijk om wegen te voorzien waar je veilig naast de rijbaan kan stappen, zoek dan zoveel mogelijk de minder drukke wegen op. Als groep voetgangers (5 + een begeleider) kan je zowel links als rechts van de rijbaan lopen. Rechts mag je naast elkaar lopen, links moet je achter elkaar op één rij stappen. De tweede optie is uiteraard de veiligste.

Als je in het donker de rijbaan volgt, of wanneer de zichtbaarheid onvoldoende is (minder dan 200 meter), moet je groep verlicht zijn (reflecterend materiaal is aan te raden). Vooraan met een wit of geel licht, en achteraan een rood. Wanneer je links op de rijbaan stapt hoort rechts vooraan een rood licht en rechts achteraan een wit of geel licht. Dit is zo omdat je tegen de rijrichting instapt.

Neem je tijd bij het oversteken van een rijbaan en verzamel altijd eerst je groep. Idealiter kan je gebruik maken van een zebrapad al dan niet met verkeerslichten. Is er geen oversteekplaats voor voetgangers voorzien, dan steek je de rijbaan over op een plaats waar je duidelijk gezien kan worden door het aankomende verkeer. Ga met de begeleiding tussen het verkeer en je leden staan, zo zorg je ervoor dat je zelf een goed zicht hebt en kan je aanwijzingen geven aan je groep. Vertrekken tussen geparkeerde auto's, in bochten of op hellingen ... is sterk af te raden.

Meer info over de verkeersregels voor voetgangers (in groep) kan je in onze ‘regelgevingdatabank’ vinden.

Tips

• Hou je groep zo klein mogelijk: een kleine groep is veel overzichtelijker, en laat zich ook gemakkelijker sturen door de begeleiding.
• Plan een route in een omgeving met zo weinig mogelijk te verwachten risico’s. Vermijd alles wat rood is op je stafkaart (wegen met hoge snelheden).
• Stippel reeds op voorhand je reisweg uit. Heb oog voor de gevaarlijke punten (oversteekplaatsen).
• Ook als je overdag een grote tocht doet neem je beter reflecterend materiaal en lichtjes mee. De kans bestaat immers dat je pas tegen 's avonds de eindmeet bereikt.
• Geef duidelijke instructies bij het begin van de tocht. Overloop de belangrijkste verkeersregels, vraag correct gedrag en voldoende concentratie, wijs ook op mogelijke gevaren in de tocht. Maak goede afspraken. Bijvoorbeeld: we beginnen niet met oversteken vooraleer de groep bijeen is.
• Reageer kordaat als je iemand iets onveiligs of ongepast ziet doen.
• Verspreid de begeleiding over de groep. Zijn er grote leeftijdsverschillen, dan kan je ook de oudere leden vooraan en achteraan laten lopen.
• …

Fietsers (in groep)

Fietsen doe je op fietspaden (aangeduid met het blauwe verkeersbord met een afgebeelde fiets) of fietsstroken (gemarkeerd door twee evenwijdige witte onderbroken strepen). Ontbreken deze, dan mag je de rijbaan volgen.
Soms is er op de rijbaan een fietssuggestiestrook getekend (andere kleur). Dit is geen fietsstrook (tenzij er ook witte onderbroken strepen zijn), dus auto’s hebben hier voorrang. Je fietst steeds rechts (in de rijrichting).

Een fiets moet altijd voorzien zijn van reflectoren op de pedalen en in de wielen (zowel voor- als achteraan). Wanneer het donker is (of bij beperkte zichtbaarheid tot 200 meter) dan moet je je fietslichten aansteken. Bij beperkte zichtbaarheid is – hoewel niet verplicht – ook reflecterend materiaal aan te raden.

Soms is er een oversteekplaats (dubbele rij met grote witte blokken) voor fietsers voorhanden. Let altijd goed op, want automobilisten moeten niet stoppen zoals bij een zebrapad het geval is. Is er geen oversteekplaats, probeer dan over te steken op een plaats waar er verkeerslichten of een zebrapad is. Of anders op een plaats waar je duidelijk gezien kan worden door het aankomende verkeer.

Ga je op kamp een grote fietstocht doen of is je kamp zelf één grote tocht met de fiets? Denk dan eens na over de begeleiding van twee wegkapiteins (in België). Deze personen (+21) zijn gemachtigd om met een C3-bord het verkeer stil te leggen op kruispunten zonder verkeerslichten om een groep fietsers te laten oversteken. Wegkapiteins moeten altijd met twee zijn, ook bij een groep van minder dan 51 personen. Bij groepen van 51 tot 150 personen moet een wegkapitein de lijst van alle deelnemers in zijn bezit hebben. Je kan van wegkapiteins gebruik maken zodra je groep groter is dan 15 fietsers (voorzie dan ook een begeleidende auto). Dit is een verplichting vanaf 50 fietsers. Maar je kan natuurlijk ook altijd je groep opsplitsen als je hier geen gebruik van wil maken.

Meer info over de verkeersregels voor fietsers (in groep) kan je in onze ‘regelgevingdatabank’ vinden.
 

Tips

• Plan een route in een omgeving met zo weinig mogelijk te verwachten risico’s. Vermijd zoveel mogelijk drukke wegen. Fiets langs wegen met lage snelheden, langs een fietstunnel of aanbevolen fietsroutes. Dit is ook veel leuker fietsen.
• Stippel reeds op voorhand je reisweg uit. Maak gebruik van de fietsvoorzieningen die er zijn. Heb oog voor de gevaarlijke punten (oversteekplaatsen).
• Hou bij het plannen van je tocht rekening met de leeftijd van je groep.
• Voor je vertrekt controleer je of de fietsen wettelijk in orde zijn. Ga je op fietskamp of op een langere tocht, dan organiseer je best enkele dagen vooraf een fietscontrole. Zo kunnen fietsen die niet in orde zijn nog vlug in orde gemaakt worden.
• Geef duidelijke instructies bij het begin van de tocht. Overloop de belangrijkste verkeersregels, vraag correct gedrag en voldoende concentratie, wijs ook op mogelijke gevaren in de tocht. Maak goede afspraken. Bijvoorbeeld: als er gefloten wordt, begin je achter elkaar te fietsen.
• Zorg dat je op de tocht zelf  reparatiemateriaal  mee hebt: lijm, plakkers, batterijen, wat reservelampjes ...
• Hou je groep zo klein mogelijk: een kleine groep is veel overzichtelijker, en laat zich ook gemakkelijker sturen door de begeleiding.
• Ook als je overdag een grote tocht doet, neem je best reflecterend materiaal mee. De kans bestaat immers dat je pas tegen 's avonds de eindmeet bereikt.
• Reageer kordaat als je iemand iets onveiligs of ongepast ziet doen.
• …

Reflecterend materiaal

Je organisatie- en toezichtsplicht vereist dat je soms meer doet dan het verkeersreglement je vraagt. Zo is het volgens het verkeersreglement niet verplicht om reflecterend materiaal te dragen als je in het donker op straat wandelt of fietst. Je doet het echter beter wel. Veel ongevallen met voetgangers en fietsers gebeuren doordat ze moeilijk te zien zijn. Een automobilist die met gewone lichten rijdt, ziet bij nacht een niet of slecht verlichte voetganger:

• van 26 meter ver als hij donkere kleren draagt;
• van 38 meter ver als hij heldere, gekleurde (witte, gele …) kleren draagt;
• van 136 meter ver als de voetganger reflecterende kleding draagt.

De cijfers liegen er niet om! Zorg er dus voor dat je leden reflecterend materiaal dragen als de omstandigheden dat vragen:

• in het donker
• bij zware mist
• bij de combinatie van schemer en zware regenval

Dankzij reflecterend materiaal ben je zichtbaar voor het aankomende verkeer. Draag dus de reflecterende bandjes net boven de elleboog. Als de groep rugzakken draagt, kan je de bandjes ook rond de benen doen. De rugzakken zelf kunnen nog eens voorzien worden met een reflecterende strip. Rust zoveel mogelijk personen ook uit met een hesje en verspreid hen over de groep (zeker voor- en achteraan).
 

Vorming en info

Ben je op zoek naar meer informatie of heb zelfs interesse om een vorming rond verkeersveiligheid te volgen? Dan verwijzen we je graag door naar Verenigingen voor Verkeersveiligheid (VVV). Op hun website vind je infofiches die antwoord bieden op vragen zoals; bestaan er groepstarieven bij een uitstap met de trein? Waar moet ik op letten als ik fiets in groep? Hoe kan ik een speelstraat inrichten?... Daarnaast kan je er ook uitzoeken waar er vormingen rond verkeersveiligheid gegeven worden.
 

Interessant leesvoer

Loslopend wild deel I Dit boek geeft je een pak (spel)regels mee voor de organisatie van een jeugdkamp. Het boek verzamelt en verklaart op een gestructureerde wijze de wetten, decreten en reglementen voor een veilig en milieuvriendelijk kamp in België. Een volledig hoofdstuk werd gewijd aan verkeer en vervoer. Een grote groep die op kamp vertrekt, of op tocht gaat, heeft soms veel weg van een ware volksverhuizing. De verkeerswetgeving kan soms voor verrassingen zorgen als je je verplaatst met een groep. De geldende regels worden hier duidelijk uitgelegd. Lees meer. Je kan het boek hier bestellen.

Het Tochtenboek Dit is geen uitgave van Steunpunt Jeugd, maar van Chirojeugd Vlaanderen. We kunnen niet anders dan het hier te vermelden omdat het boek een heuse handleiding is voor het maken van tochten. Het behandelt heel wat tochttechnieken en -vormen. Zowel voor tochten te voet, met de fiets, of op het water. Ruime aandacht gaat naar de tochtvoorbereiding, maar ook naar nodige kennis zoals het gebruik van een kompas, of het kaartlezen. Verder tal van nuttige weetjes: over fauna en flora, over het weer op tocht, over de stapuitrusting, ... Het tochtenboek is te koop in de Banier, de winkelketen van Chirojeugd Vlaanderen.